Từ tháng 10/2026, nhiều quy định mới về thủ tục hải quan, Cửa khẩu thông minh, chứng từ điện tử, kinh doanh gạo, hoạt động của doanh nghiệp FDI và thủ tục tại cửa khẩu cảng chính thức được áp dụng.
Những thay đổi trong thủ tục hải quan và chứng từ
Từ 15/10/2026, Nghị định 336/2026/NĐ-CP có hiệu lực, quy định thủ tục xuất nhập khẩu, quá cảnh và phương tiện vận tải được thực hiện, trao đổi dữ liệu qua Cổng thông tin một cửa quốc gia. Kết quả xử lý được kết nối với hệ thống dữ liệu điện tử hải quan để phục vụ thông quan hàng hóa và xác nhận phương tiện hoàn thành thủ tục.
Cũng từ 15/10/2026, Thông tư 127/2026/TT-BTC quy định chỉ tiêu thông tin và mẫu chứng từ khai báo đối với tàu biển, tàu bay, phương tiện đường bộ, đường thủy nội địa và tàu hỏa liên vận quốc tế. Khi Cổng thông tin một cửa quốc gia gặp sự cố, việc khai báo được thực hiện bằng chứng từ giấy theo mẫu tương ứng.
Từ 15/10/2026, Thông tư 128/2026/TT-BTC quy định việc kiểm tra, giám sát hàng hóa và phương tiện tại Cửa khẩu thông minh. Khu vực này phải có camera, barie điện tử, cân điện tử và hệ thống quản lý kết nối với dữ liệu hải quan. Hàng nhập khẩu được lưu giữ tối đa 30 ngày nếu chưa hoàn thành thủ tục.
Từ 15/10/2026, Quyết định 1434/QĐ-CHQ áp dụng quy định tạm thời về định dạng dữ liệu chứng từ điện tử. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần rà soát hệ thống công nghệ thông tin, phần mềm khai báo và khả năng kết nối với cơ quan Hải quan, trong đó dữ liệu được trao đổi theo chuẩn JSON DataFormat.
Quy định này yêu cầu doanh nghiệp có hoạt động xuất nhập khẩu chủ động rà soát hệ thống công nghệ thông tin, phần mềm khai báo và khả năng kết nối, trao đổi dữ liệu điện tử với cơ quan Hải quan, bảo đảm đáp ứng yêu cầu về định dạng dữ liệu khi thực hiện thủ tục.
Quy định mới về gạo, doanh nghiệp FDI và cửa khẩu cảng
Từ 1/10/2026, Nghị định 365/2026/NĐ-CP có hiệu lực. Thương nhân xuất khẩu gạo phải đáp ứng điều kiện và được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh. Trong đó, phải có ít nhất 1 kho chuyên dùng chứa thóc, gạo và 1 cơ sở xay xát gạo đáp ứng quy định. Thương nhân nhập khẩu gạo phải thông báo kế hoạch nhập khẩu với Bộ Công Thương.
Từ 18/10/2026, Nghị định 342/2026/NĐ-CP quy định về hoạt động mua bán hàng hóa của nhà đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp FDI tại Việt Nam. Doanh nghiệp cần rà soát quyền xuất nhập khẩu, quyền phân phối, phạm vi hàng hóa và các hoạt động thuộc diện phải có Giấy phép kinh doanh.
Từ 1/10/2026, Nghị định 289/2026/NĐ-CP quy định về quản lý, bảo đảm an ninh, trật tự tại cửa khẩu cảng do Bộ Công an quản lý có hiệu lực. Các quy định mới tập trung vào thủ tục đối với người, tàu thuyền xuất nhập cảnh, quá cảnh, chuyển cảng, cùng giấy phép đi bờ của thuyền viên và giấy phép xuống tàu.
Doanh nghiệp vận tải, đại lý hàng hải và các tổ chức, cá nhân liên quan đến hoạt động của tàu thuyền tại các cửa khẩu cảng thuộc phạm vi điều chỉnh cần lưu ý các quy định mới về kiểm soát, làm thủ tục đối với người và phương tiện từ ngày 1/10/2026.
Nguồn tham khảo: Tạp chí Kinh tế - Tài chính Online